TÜRK XALQLARI ƏDƏBİYYATINDAN

Fazil Hüsnü Dağlarca

1914-cü ildə İstanbulda anadan olub. Atası – Hasan Hüsnü bəy hərbçi, polkovnik-leytenant olduğundan tez-tez yer dəyişirdi. Ona görə Fazil Hüsnü də orta təhsilini Türkiyənin müxtəlif şəhərlərində – Konyada, Kayseridə, Adanada və Kozanda alıb.

1935-ci ildə hərbi məktəbi bitirərək atasının yoluyla gedir, zabit kimi Şərqi və Orta Anadolunu, Trakyanın bir sıra bölgələrini dolaşır. 15 il orduda qulluq edəndən sonra yüzbaşı rütbəsində istefaya çıxır. 1960-cı ildən İstanbulun Aksaray səmtində kitab evi açır, «Türkcə» adlı curnal buraxır.

O vaxtlar yeni yazdığı şeirləri kitab mağazasının vitrininə yapışdırar, oxucular Dağlarcanın şeirini elə ilk əldən – əlyazısında oxuyardı. Bu şeirlər sonra yığılıb kitab olardı.

F.H.Dağlarca qədər məhsuldar ikinci bir şair tarmaq bəlkə də çətindir. Vaxtilə Əziz Nesin öz dostu haqda belə demişdi: «Dağlarca gündə 10 şer yazır, ondan heç olmasa 5-i yaxşı çıxır».

Sağlığında 100-ə yaxın kitabı çar olunub. Dağlarca bu 100 kitablıq şerləri ilə özünəqədərki poeziyanın həm üslub, həm obraz, həm də dil yönündən axarını dəyişib öz bildiyi səmtə çəkmək istəyib. Çox zaman istəyinə nail olan şair XX əsr türk poeziyasında özünəməxsus bir yer tutub, şeyrləri dünyanın bir çox dillərinə tərcümə olunub.

Yedditəpə, Türk Dil Qurumu və Pittsburq Universitetinin Şeir Ödüllərini alıb, 1974-cü ildə Yuqoslaviyanın ən böyük «Struda» (Qızıl çələng) şeir mükafatına layiq görülüb.

F.A.Daglarca 2008-ci ilin 15 oktyabrında, 94 yaşında vəfat edib.

Varlıq

Bir dərd bulduq özümüzə

Daldan düşən yarpaq üçün.

Allahımız qıyar bizə

Bir ovucluq torpaq üçün.

Rüzgar - göydə bir gəzinti;

Üşüyürük axşam vaxtı.

Nə qızmar bədənlər getdi

Torpağı isitmək üçün.

Daş yerə düşər

Quşlar və buludlar sevdasında

Göylərə doğru heyranlıqla atar cocüğüm

Daş yerə düşər.

Allahın masmavi səmasında,

Evlər, minarələr yüksəlir səssizlik kimi,

Daş yerə düşər.

Bəlkə də sərvlər arasında

Məzarım başına daş qoyacaqlar

Daş yerə düşər.

Dörd qanadlı quş – gecə sözü.

Dörd gözünü açar

Qaranlıq

Dörd qanadımın

Düşünü[1] görmək üçün.

Tanrıyla mən

O, işinin ozanı,

Mən

Tanrısıyam işimin.

* * *

İsa,

Beləcə gəldin-keçdin

Və ayrılmadın heç

Göy qatının yuxusuz gecəsindən.

Daşda, taxtada, divarda, rəsmdə

Söylədin ninnisini

Bilinməyənin, - səssiz.

Daddırdın

Göyə gedərək

Göyün mavisində

Sonsizlugu.

Var oldun ölkə-ölkə, söz-söz.

Və sən kimsəni yaratmadın,

Səni yaratdılar.

Və bu zavallı insanlar

Nədən sevər səni

Belə

Çox,

Bilirmisən?

Asılı qalıb elə hey

Alırsan agrısını hamının çarmıxda.

Oyanar-oyanmaz o

İşıqmı, çiçəkmi, otmu, sumu

Nə qədər erkən qalxsam

Biri var

Məndən erkən qalxmış

Hazırladı: Əhməd Oğuz

---

[1] Дцш - йуху